Điều gì là động lực cho các nghệ sĩ Shen Yun?

Từ hàng ghế khán giả nhìn lên sân khấu, dõi theo từng động tác của các nghệ sĩ  và lắng nghe tiếng nhạc từ dàn giao hưởng, ta không thể phủ nhận, thậm chí phải thán phục, trước trình độ nghệ thuật của các nghệ sĩ Shen Yun. Tuy họ có sẵn tài năng bẩm sinh về thể chất và cả khí chất, nhưng để đạt được trình độ điêu luyện này, họ đã phải trải vô số giờ khổ  luyện và chấp nhận biết bao hy sinh lớn nhỏ.

Đó không phải là một cuộc sống dễ dàng. Họ thức dậy từ tinh sương để luyện tập. Họ thúc đẩy cơ thể tới giới hạn phi thường và và giữ một trạng thái tập trung cao độ. Giống như những vận động viên chuyên nghiệp hay nhạc công lưu diễn, họ dành nhiều tháng trời đi lưu diễn, xa rời thân quyến, trú chân nơi những thành phố xa lạ, liên tục di chuyển giữa các rạp hát, sân bay, và khách sạn. Khi chuyến lưu diễn kết thúc, họ tận hưởng kỳ nghỉ  – thường lại là một chuyến du ngọa khác, rồi sau đó sẵn sàng để làm lại như ban đầu, chuẩn bị một chương trình diễn xuất hoàn toàn mới.

Tại Sao Họ Làm Như Vậy?

Câu trả lời nằm ở ba yếu tố: đức tin chung, sự cấp bách của cuộc bức hại tại Trung Quốc, và khát vọng đạt tới nghệ thuật đỉnh cao.

“Trụ sở chính của chúng tôi ở New York giống như sự kết hợp giữa Học viện Juilliard và một trường Công giáo,” Nhạc trưởng kiêm Phó chủ tịch Shen Yun, bà Ying Chen, sinh tại Trung Quốc, cho biết. “ Một mặt, đó là nơi các nghệ sĩ hàng đầu hoàn thiện nghệ thuật và cùng nhau nâng cao trong một cộng đồng gắn bó; mặt khác, đó là môi trường được dẫn dắt bởi tín ngưỡng tôn giáo và chuẩn mực đạo đức.​”

Nghệ sĩ múa chính Piotr Huang, gốc Ba Lan, bắt đầu được đào tạo từ khi ở tuổi thiếu niên – ban đầu là học sinh trung học tại Fei Tian Academy of the Arts, ​​sau đó trở thành sinh viên tại Fei Tian College, hai ngôi trường đều cùng khuôn viên và cơ sở luyện tập với Shen Yun tại New York. Hiện nay, anh là một trong những nghệ sĩ kỳ cựu và ngôi sao lâu năm của đoàn.

Anh tâm sự, “Những điều chúng tôi làm cũng như lý do chúng tôi làm thì rất có ý nghĩa nếu bạn có chung đức tin và mục đích sống như chúng tôi, nhưng tôi hiểu rằng điều đó không phải dành cho bất cứ ai. Không phải ai cũng muốn thiền định mỗi ngày, bàn về những điểm để nâng cao đạo đức, hoặc học các kinh sách.”

“Và không phải ai cũng muốn sống cuộc đời của một vũ công chuyên nghiệp. Điều đó đòi hỏi rất nhiều nỗ lực và cống hiến, ngày này qua năm khác,” anh Piotr nói. “Đối với tôi, tôi thấy vô cùng trọn vẹn và sẽ không đánh đổi với bất cứ thứ gì khác.”

Nhưng Trước Tiên, Chúng Tôi Thiền Định

Nếu bạn lách mình vào hậu trường khoảng 15 phút trước giờ mở màn, bạn sẽ không thấy cảnh huyên náo của các vũ công chạm tay chúc mừng nhau. Thay vào đó, bạn sẽ bắt gặp họ trong trang phục biểu diễn, ngồi tĩnh tọa trên sân khấu, khép mắt, hai tay chắp lại, thiền định. Không gian im lặng đến mức có thể nghe thấy tiếng kim rơi.

Đức tin chung là bản sắc cốt lõi của Shen Yun. Nó nằm trong huyết mạch của công ty, là điều định hướng văn hóa, quy tắc đạo đức, và cả sinh hoạt hàng ngày.

Shen Yun được các học viên Pháp Luân Đại Pháp thành lập tại Hudson Valley, New York. Đó là năm 2006, vào thời điểm mà cuộc đàn áp các học viên Pháp Luân Đại Pháp ở Trung Quốc đang trong thời khắc đen tối nhất, và cho đến nay vẫn còn đang tiếp diễn.

Pháp Luân Đại Pháp (còn gọi là Pháp Luân Công) là một pháp môn tu luyện Phật gia khởi nguồn từ tín ngưỡng cổ xưa Trung Hoa. Pháp môn này gồm những bài tập thiền định nhẹ nhàng và các nguyên tắc căn bản Chân, Thiện, Nhẫn. Trong thập niên 1990, môn này từng phổ biến rộng rãi đến mức chính quyền Trung Quốc ước tính có tới 100 triệu học viên tu luyện.

Con số đó là quá lớn đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc đương quyền, nên họ đã cấm tu luyện và phát động một chiến dịch đàn áp tàn khốc – bao gồm tuyên truyền, bắt bớ hàng loạt, đưa học viên vào trại lao động, tra tấn, và sát hại những người ôn hòa.

Ở bên ngoài Trung Quốc, các học viên Pháp Luân Đại Pháp đã dùng tài năng của mình để kêu gọi thế giới chú ý đến cuộc đàn áp này. Trong số đó có những nghệ sĩ hàng đầu, kể cả những người từng trốn thoát khỏi cuộc đàn áp, và họ muốn dùng kỹ năng của mình để lên tiếng cho những học viên đang bị bức hại ở Trung Quốc - và Shen Yun đã ra đời từ đó.

Từ Vẻ Đẹp Cổ Xưa đến Hiện Thực hôm nay

Ngay từ đầu, sứ mệnh của Shen Yun là phục hưng văn hóa truyền thống Trung Hoa – để thể hiện ra một “Trung Quốc trước thời cộng sản”, như được biết đến trên những tấm biển quảng cáo. Mỗi buổi biểu diễn có khoảng 15 tiết mục vũ kịch với những câu chuyện và truyền thuyết, những anh hùng lịch sử, những nhân vật trong các điển tích, cùng phong thái khác nhau của các triều đại, các dân tộc. Bên cạnh đó, mỗi buổi biểu diễn luôn có một số tiết mục về Pháp Luân Đại Pháp, khắc họa sự bạo quyền ở Trung Quốc hiện nay và sự kháng cự kiên cường – tất cả đều được thể hiện thông qua hình thức nghệ thuật hoàn mỹ.

“Mặc dù lớn lên ở Đài Loan, từ nhỏ tôi đã mong làm điều gì đó để chấm dứt sự bức hại ở Trung Quốc”, Michelle Lian, nghệ sĩ múa chính của Shen Yun, nói. “Lần đầu xem Shen Yun biểu diễn ở Đài Bắc, tôi biết rằng đây chính là điều tôi muốn làm – chính là vũ đạo kể lại cho mọi người về sự bức hại ngay trên sân khấu. Gia nhập đoàn Shen Yun đã trở thành ước mơ của tôi.”

Sự cấp bách phải ngăn chặn những hành động tàn bạo – cách nói văn hoa cho một thực tế là con người đang bị giết hại – là động lực mạnh mẽ trong việc  dựng lập Shen Yun.

Giống như nhiều công ty khởi nghiệp với lãnh đạo mạnh mẽ và một đội ngũ cùng chung chí hướng, Shen Yun được gây dựng bởi những người chuyển từ các công việc khác để tham gia sứ mệnh này, làm việc nhiều giờ, và thường khởi đầu với tư cách là tình nguyện viên. Không nhận tài trợ từ chính phủ hay tập đoàn lớn, công ty đã phát triển từ một đoàn ban đầu lên tám đoàn với quy mô ngang nhau, cùng lúc lưu diễn khắp thế giới.

“Thực ra, tôi hầu như không biết gì về Pháp Luân Công khi xin vào dàn nhạc Shen Yun,” nghệ sĩ chơi kèn bassoon Gabriela Gonzalez-Briceno đến từ Venezuela chia sẻ. “Tôi chỉ thấy một nhóm người tốt bụng và chân thành, và tôi nhanh chóng học theo pháp môn này. Giờ đây, nó đã trở thành một phần con người tôi.”

Sự thánh thiện trong cuộc sống thường nhật

Một ngày thường nhật ở Shen Yun không chỉ có lớp vũ đạo, luyện tập nhào lộn, hòa tấu theo từng nhóm, và tổng duyệt, mà còn có giờ học chung về giáo lý Pháp Luân Đại Pháp và những buổi luyện công, thiền định tập thể.

Tuy nhiên, đức tin ấy không chỉ thể hiện qua sinh hoạt thường nhật, mà còn là sự chuyển đổi về nhận thức.

Một nguyên tắc then chốt trong việc tu luyện Pháp Luân Đại Pháp là “hướng nội”. Điều này có nét tương đồng với khái niệm “trách nhiệm tuyệt đối” – thuật ngữ do cựu đặc nhiệm Hải quân Jocko Willink đưa ra, nhấn mạnh việc mỗi người tự chịu trách nhiệm cho mọi điều trong cuộc sống của mình. Xét theo phương diện trong tu luyện của Pháp Luân Đại Pháp, đó là việc tự xét lại bản thân để tìm ra những chỗ còn thiếu sót và những điểm có thể đề cao mỗi khi đối diện với thử thách hoặc mâu thuẫn, kể cả những việc dường như không trực tiếp liên quan đến mình.

“Bởi vì tất cả chúng tôi đều cố gắng chiểu theo các nguyên lý Chân, Thiện, Nhẫn, và hướng nội khi gặp vấn đề, nên cuộc sống của chúng tôi thực sự rất hài hòa,” nhạc công bộ gõ Alice Liu đến từ London chia xẻ. “Không phải là chúng tôi không có xung đột, tất nhiên là có. Và cũng không phải là chúng tôi hoàn hảo, không hề vậy. Mà là những  lời dạy ấy cho chúng tôi phương cách và một văn hóa để giải quyết xung đột và học hỏi từ chính quá trình đó.”

Nghệ sĩ múa Hubert Qu đến từ Los Angeles nói, “Tôi đến Shen Yun vì muốn sống cùng những người bạn trẻ có cùng đức tin,”. “Nơi đây, tôi thực sự tu luyện và tăng thêm tín tâm, cùng với những người bạn thân thiết như anh em ruột thịt.”

Trong khuôn viên Dragon Springs – trụ sở chính của Shen Yun – có một thắng cảnh độc đáo: một ngôi chùa Phật giáo uy nghi tráng lệ được xây dựa theo kiến trúc đời Đường, điều hiếm thấy bên ngoài Á châu. Vào buổi chiều, các nghệ sĩ có thể dạo bước trên những lối đi tĩnh mịch nơi sân chùa, tạo ra mối liên hệ giữa nội tâm và nền văn minh cổ đại mà họ tái hiện trên sân khấu.

“Tôi chắc chắn biết một số người cảm thấy lối sống này không phù hợp với họ,” Hubert nói. “Đối với họ, nó giống như cuộc sống của các hòa thượng và họ không mong muốn điều đó, vì vậy họ đã quyết định rời đi. Tôi buồn khi thấy họ ra đi, nhưng đó là lựa chọn của họ và tôi tôn trọng điều đó.” “Tôi nghĩ mỗi người mỗi khác, bởi một trong những điều tôi biết ơn nhất khi ở cùng Shen Yun là nơi đây đã giúp tôi trưởng thành về mặt tinh thần,” anh nói.

Nghệ thuật thượng thừa

Nhưng giờ hãy nghĩ về một người tu luyện và liên tưởng với một nghệ sĩ trong phòng tập nhào lộn, lặp đi lặp lại một cú lật người, đáp xuống một hố tập có lót xốp. Hoặc có thể là một nữ nhạc công vĩ cầm dành bốn giờ mỗi ngày trong phòng cách âm để luyện tập bản Zigeunerweisen của Sarasate.

Bên cạnh việc rèn luyện tinh thần, văn hóa công ty của Shen Yun còn là sự nỗ lực không ngừng để đạt đến trình độ nghệ thuật đẳng cấp thế giới.

“Thành tựu nghệ thuật là vô hạn, luôn có một cảnh giới cao hơn để vươn tới,” nghệ sĩ múa chính Roy Chen đến từ Đài Loan nói. “Tục ngữ Trung Quốc có câu: một phút trên sân khấu là mười năm khổ luyện. Cần phải chăm chỉ như thế nào  mới có thể làm cho các động tác trở nên dễ dàng.”

Khái niệm này tương tự với tư tưởng của Malcolm Gladwell về mười nghìn giờ luyện tập có ý thức để đạt đến trình độ thượng thừa, cũng như quan niệm của Cal Newport rằng cảm giác thỏa mãn với nghề nghiệp đến từ việc tinh thông lĩnh vực mình chọn lựa, điều chỉ có thể đạt được bằng sự chuyên chú bền bỉ lâu dài.

“Chúng tôi luôn hướng đến sự hoàn hảo trong mỗi buổi biểu diễn, trong mọi khía cạnh của mỗi buổi biểu diễn,” bè trưởng vĩ cầm nghệ sĩ Nika Zhang đến từ Pittsburgh nói. “Điều thực sự thúc đẩy chúng tôi là mong khán giả hoàn toàn đắm chìm vào thế giới nghệ thuật trên sân khấu, mà để làm được điều đó, mọi thứ cần phải chuẩn xác - ở mức độ cao nhất.”

“Mặc dù khán giả thường nhận xét buổi biểu diễn là hoàn hảo, bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng, tại buổi tổng kết sau mỗi buổi biểu diễn, và chúng tôi luôn tìm thấy  những điểm có thể được cải thiện,” cô nói.

Để dàn nhạc chơi thật hòa điệu hoặc các nghệ sĩ múa di chuyển đồng bộ, thì điều cần thiết không chỉ là kỹ năng phối hợp, mà còn phải gạt bỏ cái tôi và hỗ trợ lẫn nhau. Đây là lúc cùng chung tín ngưỡng giúp mọi việc trở nên dễ dàng hơn, bởi vì mục tiêu lớn hơn bản thân.

“Tôi cố gắng không chú trọng vào bản thân mà tập trung vào cả đội, để tất cả cùng tiến bộ,” nghệ sĩ múa chính Nara Oose đến từ Nhật Bản chia sẻ. “Khi mới gia nhập Shen Yun, các nghệ sĩ múa kỳ cựu đã dìu dắt tôi và đôi lúc đúng là nắm tay dắt tôi đi. Ngay cả khi tham gia các cuộc thi, chúng tôi luôn cổ vũ và đưa ra lời góp ý cho nhau.”

“Tâm thái không phải đặt vào việc đạt được một vị trí nào đó, mà là đặt vào sự trưởng thành và giúp nhau trở thành một phiên bản tốt nhất của chính mình,” Oose chia sẻ.

Tâm thái của một vận động viên

Múa cổ điển Trung Hoa – với những yêu cầu về sự dẻo dai, cùng các kỹ thuật  nhào lộn và bật người mạnh mẽ – có tính chất vận động mạnh đến mức đòi hỏi thể chất gần tương đương các môn thể thao như thể dục dụng cụ. Shen Yun và các trường Fei Tian, ​​nơi các nghệ sĩ được đào tạo, giống như các chương trình thể thao đào tạo vận động viên ưu tú, với đầy đủ cơ sở luyện tập hiện đại, huấn luyện viên, phòng video, và chăm sóc y tế.

“Tôi lớn lên là một cầu thủ bóng rổ và là một fan hâm mộ cuồng nhiệt của Kobe Bryant, tôi đã cố học theo Tinh thần Mamba của anh ấy,” nghệ sĩ múa Huang nói. “Bryant nổi tiếng là thi đấu bất chấp chấn thương, và nhiều người ngưỡng mộ anh ấy vì điều đó.”

“Tôi nghĩ, với tư cách là nghệ sĩ, chúng tôi có thể suy nghĩ theo tâm thái đó - chịu đựng và biểu diễn dù hơi đau nếu cần thiết. Tuy nhiên chúng tôi học được là, điều đó thực sự không tốt cho sự nghiệp múa, khi mà mỗi năm bạn có  cả trăm buổi biểu diễn và bạn muốn mang đến cho khán giả những màn trình diễn tốt nhất,” anh chia sẻ.

Vượt Qua Chấn Thương

“Vài năm trước, gân gót chân Achilles của tôi bắt đầu đau, và tôi thì vẫn muốn tiếp tục biểu diễn,” Huang nói. “Nhưng chính người quản lý của tôi đã khuyên tôi nên xem sự nghiệp của mình như một cuộc chạy marathon chứ không phải là một cuộc chạy nước rút. Cô ấy bảo tôi nghỉ ngơi và hồi phục, và tôi rất biết ơn vì điều đó.”

Không ít người như Sam Pu phải phẫu thuật, rồi trải qua vật lý trị liệu, hồi phục để rồi trở lại sân khấu. Các nghệ sĩ múa chính như Aaron Huynh, Chad Chen, và Shawn Ren cũng đã trải qua giải phẫu.

“Chúng tôi có hàng trăm, hàng trăm nghệ sĩ múa lên sân khấu mỗi năm,” nghệ sĩ chính Jesse Browde, người lớn lên ở New York, cho biết. “Giống như chơi một môn thể thao chuyên nghiệp vậy. Bạn cố gắng hết sức để phòng tránh chấn thương, nhưng thỉnh thoảng nó vẫn xảy ra. Tôi đã từng có những chấn thương nhỏ trong suốt bảy năm qua, và tôi đã hồi phục rồi tiếp tục.”

Những thử thách không chỉ đến từ chấn thương, mà còn từ chứng mệt mỏi do lệch múi giờ, bạn cùng phòng ngáy, hoặc chỉ đơn giản là vì sinh hoạt quen thuộc lặp đi lặp lại ngày này qua ngày khác khi đi lưu diễn. Phải là kiểu người đặc biệt mới có thể chấp nhận lối sống này. Những ai thực sự chọn lựa như vậy, thì mới yêu và gắn bó với lối sống đó bất chấp gian nan.​

‘Cách Chúng Tôi Sống’

“Những nghệ sĩ múa quanh tôi giống như chị em của tôi vậy,” Shindy Cai đến từ Sacramento nói. “Tôi là con một trong nhà, nhưng ở đây tôi đã tìm thấy một đại gia đình.”

“Tuy nhiên, còn hơn thế nữa. Chúng tôi có chung sứ mệnh là hồi sinh văn hóa truyền thống, vì vậy đây không chỉ là điều chúng tôi làm, mà đó là cách chúng tôi sống,” Cai nói.

Khi khán giả xúc động trước màn trình diễn của các nghệ sĩ múa – khắc họa những anh hùng trung liệt, lòng dũng cảm, hoặc đức tin – đó không chỉ vì nghệ thuật mà còn là những giá trị mà các nghệ sĩ đã thấm nhuần, đó là con người của họ. Theo một ý nghĩa nào đó, họ thực sự không phải đang diễn xuất.

“Công ty của chúng tôi là một tổ chức dựa trên đức tin, và tôi tin rằng nghệ thuật của chúng tôi ngày càng hoàn mỹ hơn nhờ điều đó,” Regina Dong, kỹ thuật viên màn hình, sinh ra ở Trung Quốc, rồi sang Singapore và cuối cùng là Hoa Kỳ, nói. “Đức tin truyền cảm hứng cho chúng tôi, chúng tôi tiếp nhận điều đó trong tâm, rồi cố gắng truyền cảm hứng cho khán giả.”

“Thực ra chúng tôi không cố gắng thuyết phục ai đó theo tín ngưỡng của mình. Điều chúng tôi thực sự muốn làm là chấm dứt cuộc đàn áp ở Trung Quốc, mang lại hy vọng cho mọi người, và chia sẻ những điều thực sự tốt đẹp làm thăng hoa tinh thần.”